DARMOWA DOSTAWA OD 100 PLN

Czego szukasz?

Wpisz przynajmniej 3 znaki.

Akademia Elektryczna GOLED

Akademia Elektryczna GOLED

Po co w obwodzie jest wyłącznik?

Włącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.

Jak to działa

Wyłącznik to sterowana przerwa w obwodzie. Wpięty szeregowo pozwala zapalać i gasić żarówkę: po otwarciu styku prąd przez nią nie płynie.

W instalacji sieciowej wyłącznik światła zwykle rozłącza przewód fazowy (L), ale zgaszenie lampy nie jest potwierdzeniem braku napięcia w oprawie. Prace przy instalacji wymagają odłączenia zasilania, sprawdzenia braku napięcia i odpowiednich kwalifikacji. Tutaj ćwiczysz wyłącznie zasadę działania na baterii w symulatorze.

Najczęstsze pytania

W którym miejscu obwodu wstawić wyłącznik?

W dowolnym miejscu pętli, np. między plusem baterii a żarówką. Ważne, aby prąd musiał przez niego przepływać – wtedy wyłącznik rzeczywiście steruje światłem.

Czy zamknięty wyłącznik zużywa prąd?

Nie. Zamknięty wyłącznik tylko przewodzi prąd. Energię pobiera odbiornik, czyli żarówka.

Więcej o tym układzie

Wyłącznik to sterowana przerwa w przewodzie. Wpięty w pętlę pozwala zatrzymać prąd bez rozkręcania obwodu — dlatego w każdym mieszkaniu światło gasi się jednym kliknięciem.

W tym ćwiczeniu wstawiasz wyłącznik między baterię i żarówkę, a potem zamykasz go, żeby droga prądu była pełna.

Najważniejsze wnioski

  • Wyłącznik to przerwa w przewodzie, którą można zamykać i otwierać.
  • Wpięty szeregowo, czyli w pętli, steruje całym odbiornikiem.
  • Otwarty wyłącznik przerywa obwód i światło gaśnie; zamknięty domyka drogę i światło świeci.
  • Sam styk nie pobiera energii — prąd zużywa dopiero odbiornik.

Wyłącznik otwarty i zamknięty

Stan wyłącznikaCo dzieje się w obwodzieŻarówka
otwartydroga prądu jest przerwana na stykugaśnie
zamkniętystyk domyka obwód i prąd płynie przez żarówkęświeci
wpięty w przewodzie fazowym (L)po otwarciu przerywa tor zasilania lampylampa gaśnie; to nie potwierdza braku napięcia w oprawie
wpięty równolegle do żarówkipowstaje droga o bardzo małym oporze omijająca odbiornikgaśnie, a w instalacji to zwarcie

Najczęstsze błędy

Wyłącznik równolegle do żarówki
Taki wyłącznik nie steruje światłem: po zamknięciu zwiera odbiornik. Prąd płynie wtedy drogą o najmniejszym oporze, a żarówka gaśnie.
Wyłącznik w przewodzie neutralnym
Światło da się nim wyłączyć, ale oprawa nadal pozostaje pod napięciem. W instalacji wyłącznik montuje się w przewodzie fazowym (L).
Wyłącznik poza pętlą
Jeżeli jeden zacisk wyłącznika nie jest do niczego podłączony, klikanie nie zmienia obwodu — prąd i tak nie ma tędy drogi.

Gdzie spotkasz to w praktyce

W instalacji sieciowej wyłącznik światła zwykle przerywa przewód fazowy. Zgaszenie lampy nie wystarcza do bezpiecznej pracy przy oprawie: konieczne są odłączenie zasilania i sprawdzenie braku napięcia przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami.

Do sterowania z dwóch miejsc używa się wyłączników schodowych, a z trzech i więcej — przełączników krzyżowych. Zasada zostaje ta sama: każdy z nich otwiera albo domyka tę samą drogę prądu.

Powiązane pojęcia

styk
Miejsce, w którym dwa przewodzące elementy dotykają się i domykają drogę prądu.
obwód otwarty
Stan, w którym droga prądu jest przerwana — na przykład przez otwarty wyłącznik.
przewód fazowy (L)
Przewód niosący napięcie; wyłącznik montuje się właśnie w nim.
przewód neutralny (N)
Przewód powrotny instalacji; nie wstawia się w niego wyłącznika.

Częste pytania o wyłącznik

Czym różni się wyłącznik od przełącznika?

Wyłącznik otwiera i zamyka tę samą drogę prądu. Przełącznik, na przykład schodowy, przenosi prąd na inną żyłę, dzięki czemu światłem można sterować z dwóch lub więcej miejsc.

Po co oznacza się zaciski wyłącznika?

W instalacji kolejność podłączenia bywa istotna, a wyłącznik światła zwykle rozłącza tor fazowy. Samo otwarcie wyłącznika nie potwierdza jednak braku napięcia w oprawie.

Pokaż rozwiązanieSchemat układu
Schemat: Po co w obwodzie jest wyłącznik?
Zobacz wszystkie lekcje (18)
Zapal żarówkęZbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.Dodaj wyłącznikWłącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.Dioda LED: właściwy kierunekZbuduj obwód z baterią i diodą LED. Dioda przewodzi prąd tylko w jednym kierunku – połącz ją tak, aby zaświeciła.Zmierz napięcie bateriiZbuduj działający obwód z baterią, żarówką i wyłącznikiem, a potem włącz miernik i przyłóż sondy do zacisków baterii. Cel: miernik pokazuje napięcie źródła.Znajdź błądUkład wygląda na gotowy, ale żarówka nie świeci. Jeden przewód jest podłączony do złego zacisku. Napraw połączenie.Miernik: gdzie zniknęło napięcieŻarówka nie świeci, a przewody wyglądają dobrze. Najpierw znajdź przerwę miernikiem (bez tego poziomu nie zaliczysz): przykładaj sondy do kolejnych punktów obwodu i szukaj miejsca, w którym pojawia się pełne napięcie źródła. Dopiero potem wymień wadliwy przewód.Rezystor i prawo OhmaZbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a każda droga prądu przez nią musi przechodzić również przez rezystor.Dwie żarówkiJedna bateria, dwie żarówki. Zbuduj oba poprawne układy — szeregowy i równoległy, w dowolnej kolejności. Po pierwszym przebuduj tę samą planszę na drugi.Zwarcie: usuń usterkęUkład jest połączony, ale jeden przewód łączy bezpośrednio plus z minusem baterii. Prąd omija odbiornik, więc nic nie świeci. Usuń ten przewód.Wyłącznik schodowyZbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.Bezpiecznik na wspólnym torzeZbuduj obwód z dwiema żarówkami. Umieść bezpiecznik na wspólnym torze, aby jego wyjęcie przerwało zasilanie obu gałęzi. Model sprawdza położenie, nie prąd znamionowy.Zwarcie przez wyłącznikUkład jest połączony, ale po zamknięciu wyłącznika prąd idzie skrótem i żarówka nie świeci. Znajdź i usuń przewód, który to powoduje.Sterowanie z trzech miejscZbuduj układ, w którym lampę można zapalać i gasić z trzech miejsc: dwa przełączniki schodowe na końcach i przełącznik krzyżowy między nimi.Sterowanie z czterech miejscRozszerz układ wielopunktowy: dwa przełączniki schodowe i dwa krzyżowe tak, aby każde kliknięcie dowolnego z nich zmieniało stan lampy.Wymiana taśmyKtoś wpiął taśmę LED wprost w gniazdo 230 V — taśma się spaliła i instalacja stoi. Zdejmij spaloną taśmę, odłóż z listy nową i wepnij ją tam, gdzie ma być: na wyjście zasilacza 12 V.ZasilaczInstalacja jest już zbudowana: gniazdo 230 V, wyłącznik i zasilacz z 230 V na 12 V. Załącz zasilanie, wepnij wyjście zasilacza do taśmy LED, a potem miernikiem sprawdź obie strony – 230 V przed zasilaczem i 12 V za nim.Instalacja od zeraZbuduj całą instalację od początku: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V i taśma LED. Wyłącznik ma naprawdę sterować światłem — otwarty gasi taśmę, zamknięty zapala.Cała instalacjaZbuduj w symulatorze model z taśmą LED i kontrolką: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V, a za nim dwie gałęzie — taśma oraz rezystor z diodą LED. Wyłącznik ma gasić i zapalać oba światła.
Przewijanie do góry