Akademia Elektryczna GOLED
Zbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.
Prąd płynie tylko wtedy, gdy istnieje zamknięty obwód, czyli pełna droga od jednego zacisku źródła, przez odbiornik, do drugiego zacisku. Przerwanie tej drogi w dowolnym miejscu – brak przewodu, rozłączony wyłącznik, przepalona żarówka – zatrzymuje przepływ i lampa gaśnie.
Pojedynczy przewód nie wystarczy. To najczęstszy błąd początkujących: jedna strona żarówki jest podłączona, druga „wisi” i prąd nie ma jak wrócić do źródła.
Prąd potrzebuje pełnej drogi: z plusa baterii, przez żarówkę, z powrotem do minusa. Jeden przewód to tylko połowa obwodu, więc prąd nie ma jak płynąć.
Nie. Wyłącznik to wygoda – pozwala przerywać obwód. Bez niego światło świeci tak długo, jak długo obwód pozostaje zamknięty.
Zamknięty obwód to najprostsza i najważniejsza zasada elektryki: prąd płynie tylko wtedy, gdy istnieje pełna droga od jednego zacisku źródła, przez odbiornik, z powrotem do drugiego zacisku.
W tym ćwiczeniu wystarczą dwa elementy i dwa przewody — ale każdy z nich musi leżeć na tej samej drodze. Jedno wolne złącze wystarczy, żeby żarówka zgasła.
| Stan obwodu | Czy prąd płynie | Żarówka |
|---|---|---|
| oba przewody wpięte: plus, żarówka, minus | płynie | świeci |
| wpięty tylko jeden przewód, drugi zacisk wolny | nie płynie | gaśnie |
| oba przewody wpięte do tego samego zacisku baterii | nie płynie | gaśnie |
| przewody wpięte, ale drut żarówki przepalony | nie płynie | gaśnie |
Ta sama zasada działa w latarce, lampce biurkowej i instalacji w mieszkaniu: wyłącznik, przepalona żarówka albo luźny styk przerywają drogę i światło gaśnie, choć źródło jest sprawne.
W instalacji domowej pętla jest znacznie dłuższa, więc przerwa może siedzieć daleko od oprawy — dlatego szukanie usterki zaczyna się od sprawdzenia ciągłości, a nie od wymiany elementów.
Nie musi być okrągły ani kwadratowy. Liczy się tylko to, żeby droga od źródła do odbiornika i z powrotem była ciągła — kable mogą biec dowolnie.
W prostym obwodzie z jednym odbiornikiem nie. Żarówka zaświeci tak samo, gdy stoi przed wyłącznikiem, jak i za nim; ważne jest tylko, żeby prąd musiał przez nią przepłynąć.
