DARMOWA DOSTAWA OD 100 PLN

Czego szukasz?

Wpisz przynajmniej 3 znaki.

Akademia Elektryczna GOLED

Akademia Elektryczna GOLED

Prawo Ohma: jak napięcie, prąd i opór zależą od siebie?

Zbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a każda droga prądu przez nią musi przechodzić również przez rezystor.

Jak to działa

Prawo Ohma opisuje zależność między napięciem, prądem i oporem przewodnika: U = I · R. Przy stałym napięciu większy opór oznacza mniejszy prąd.

Dla samego rezystora 300 Ω, na którym odkłada się 9 V, wzór daje I = 9 V / 300 Ω = 0,03 A, czyli 30 mA. W obwodzie z tej lekcji jest też żarówka: część napięcia odkłada się na niej, więc nie wolno przypisywać całych 9 V rezystorowi ani wyliczać w ten sposób prądu całej pętli.

W naszym uproszczonym modelu rezystor nie przyciemnia żarówki i nie da się zmierzyć natężenia. Ćwiczenie sprawdza jego położenie w obwodzie, a wzór poznajesz w tekście.

Najczęstsze pytania

Co mówi prawo Ohma?

Że prąd jest wprost proporcjonalny do napięcia i odwrotnie proporcjonalny do oporu: I = U / R.

Po co włącza się rezystor szeregowo z żarówką lub diodą?

Aby ograniczyć prąd. Bez rezystora dioda LED pobiera zbyt duży prąd i szybko ulega uszkodzeniu.

Więcej o tym układzie

Prawo Ohma wiąże napięcie, natężenie prądu i opór. Tutaj wzór poznajesz w tekście; symulator nie mierzy natężenia ani nie liczy spadków napięcia.

W tym ćwiczeniu budujesz obwód, w którym każda droga prądu przez żarówkę przechodzi przez rezystor.

Najważniejsze wnioski

  • Rezystor ogranicza prąd w obwodzie — bez niego przez diodę LED płynie zbyt duży prąd.
  • Prawo Ohma wiąże trzy wielkości: napięcie U, prąd I i opór R, czyli U = I · R.
  • Przy stałym napięciu większy opór oznacza mniejszy prąd.
  • Rezystor działa tylko wtedy, gdy leży na drodze prądu — równolegle do odbiornika prądu nie ogranicza.

Co się zmienia, gdy…

Zmiana w obwodzieCo dzieje się z prądemZapis
zwiększasz napięcie, opór bez zmianprąd rośnie proporcjonalnieI = U / R
zwiększasz opór, napięcie bez zmianprąd maleje proporcjonalnieI = U / R
znasz prąd i opór, szukasz napięcianapięcie jest iloczynem prądu i oporuU = I · R
znasz napięcie i prąd, szukasz oporuopór jest ilorazem napięcia i prąduR = U / I

Najczęstsze błędy

Rezystor wpięty obok, nie w szereg
Rezystor musi leżeć na drodze prądu. Wpięty równolegle nie ogranicza prądu odbiornika, tylko tworzy dodatkową gałąź.
Dioda LED bez rezystora
Dioda bez rezystora pobiera zbyt duży prąd i przepala się — dlatego włącza się ją szeregowo z opornikiem.
Mylenie oporu z napięciem
Opór to cecha elementu wyrażana w omach, a napięcie to różnica potencjałów między jego zaciskami.

Gdzie spotkasz to w praktyce

Dobór rezystora do diody LED to najczęstsze zastosowanie prawa Ohma w warsztacie: z napięcia zasilania, napięcia diody i jej prądu liczy się potrzebny opór.

Ta sama zależność tłumaczy, dlaczego taśma LED potrzebuje zasilacza o odpowiednim napięciu, a nie dowolnego źródła.

Powiązane pojęcia

rezystancja (R)
Cecha elementu wyrażana w omach: mówi, jak bardzo element ogranicza prąd.
napięcie (U)
Różnica potencjałów między dwoma punktami obwodu, wyrażana w woltach.
natężenie prądu (I)
Ilość ładunku przepływającego przez przekrój w jednostce czasu, wyrażana w amperach.
prawo Ohma
Zależność U = I · R wiążąca napięcie, prąd i opór w obwodzie.

Częste pytania o prawo Ohma

Jak obliczyć prąd, znając napięcie i opór?

Z prawa Ohma: I = U / R. Napięcie w woltach dzielisz przez opór w omach i otrzymujesz prąd w amperach.

Czy rezystor zawsze zmniejsza prąd?

Rezystor wpięty szeregowo ogranicza prąd całego obwodu. Wpięty równolegle tworzy dodatkową gałąź i prąd głównej gałęzi się nie zmienia.

Pokaż rozwiązanieSchemat układu
Schemat: Prawo Ohma: jak napięcie, prąd i opór zależą od siebie?
Zobacz wszystkie lekcje (18)
Zapal żarówkęZbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.Dodaj wyłącznikWłącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.Dioda LED: właściwy kierunekZbuduj obwód z baterią i diodą LED. Dioda przewodzi prąd tylko w jednym kierunku – połącz ją tak, aby zaświeciła.Zmierz napięcie bateriiZbuduj działający obwód z baterią, żarówką i wyłącznikiem, a potem włącz miernik i przyłóż sondy do zacisków baterii. Cel: miernik pokazuje napięcie źródła.Znajdź błądUkład wygląda na gotowy, ale żarówka nie świeci. Jeden przewód jest podłączony do złego zacisku. Napraw połączenie.Miernik: gdzie zniknęło napięcieŻarówka nie świeci, a przewody wyglądają dobrze. Najpierw znajdź przerwę miernikiem (bez tego poziomu nie zaliczysz): przykładaj sondy do kolejnych punktów obwodu i szukaj miejsca, w którym pojawia się pełne napięcie źródła. Dopiero potem wymień wadliwy przewód.Rezystor i prawo OhmaZbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a każda droga prądu przez nią musi przechodzić również przez rezystor.Dwie żarówkiJedna bateria, dwie żarówki. Zbuduj oba poprawne układy — szeregowy i równoległy, w dowolnej kolejności. Po pierwszym przebuduj tę samą planszę na drugi.Zwarcie: usuń usterkęUkład jest połączony, ale jeden przewód łączy bezpośrednio plus z minusem baterii. Prąd omija odbiornik, więc nic nie świeci. Usuń ten przewód.Wyłącznik schodowyZbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.Bezpiecznik na wspólnym torzeZbuduj obwód z dwiema żarówkami. Umieść bezpiecznik na wspólnym torze, aby jego wyjęcie przerwało zasilanie obu gałęzi. Model sprawdza położenie, nie prąd znamionowy.Zwarcie przez wyłącznikUkład jest połączony, ale po zamknięciu wyłącznika prąd idzie skrótem i żarówka nie świeci. Znajdź i usuń przewód, który to powoduje.Sterowanie z trzech miejscZbuduj układ, w którym lampę można zapalać i gasić z trzech miejsc: dwa przełączniki schodowe na końcach i przełącznik krzyżowy między nimi.Sterowanie z czterech miejscRozszerz układ wielopunktowy: dwa przełączniki schodowe i dwa krzyżowe tak, aby każde kliknięcie dowolnego z nich zmieniało stan lampy.Wymiana taśmyKtoś wpiął taśmę LED wprost w gniazdo 230 V — taśma się spaliła i instalacja stoi. Zdejmij spaloną taśmę, odłóż z listy nową i wepnij ją tam, gdzie ma być: na wyjście zasilacza 12 V.ZasilaczInstalacja jest już zbudowana: gniazdo 230 V, wyłącznik i zasilacz z 230 V na 12 V. Załącz zasilanie, wepnij wyjście zasilacza do taśmy LED, a potem miernikiem sprawdź obie strony – 230 V przed zasilaczem i 12 V za nim.Instalacja od zeraZbuduj całą instalację od początku: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V i taśma LED. Wyłącznik ma naprawdę sterować światłem — otwarty gasi taśmę, zamknięty zapala.Cała instalacjaZbuduj w symulatorze model z taśmą LED i kontrolką: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V, a za nim dwie gałęzie — taśma oraz rezystor z diodą LED. Wyłącznik ma gasić i zapalać oba światła.
Przewijanie do góry