DARMOWA DOSTAWA OD 100 PLN

Brak produktów w koszyku.

Akademia Elektryczna GOLED

Akademia Elektryczna GOLED

Prawo Ohma: jak napięcie, prąd i opór zależą od siebie?

Zbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a rezystor musi leżeć na jej drodze prądu.

Jak to działa

Prawo Ohma opisuje zależność między napięciem, prądem i oporem: U = I · R. Przy stałym napięciu większy opór oznacza mniejszy prąd.

Przykład: przy baterii 9 V i rezystorze 300 Ω popłynie prąd I = 9 V / 300 Ω = 0,03 A, czyli 30 mA. Rezystor włączony szeregowo ogranicza prąd całego obwodu – dlatego chroni diody i inne delikatne elementy.

W naszym uproszczonym modelu rezystor nie przyciemnia żarówki; w rzeczywistości część napięcia odkłada się na rezystorze i lampa świeci słabiej.

Najczęstsze pytania

Co mówi prawo Ohma?

Że prąd jest wprost proporcjonalny do napięcia i odwrotnie proporcjonalny do oporu: I = U / R.

Po co włącza się rezystor szeregowo z żarówką lub diodą?

Aby ograniczyć prąd. Bez rezystora dioda LED pobiera zbyt duży prąd i szybko ulega uszkodzeniu.

Więcej o tym układzie

Prawo Ohma opisuje związek trzech wielkości, które widać na każdej planszy Akademii: napięcia, prądu i oporu.

W tym ćwiczeniu żarówka świeci tylko wtedy, gdy rezystor leży na drodze prądu — czyli dokładnie tak, jak w prawdziwym obwodzie.

Najważniejsze wnioski

  • Rezystor ogranicza prąd w obwodzie — bez niego przez diodę LED płynie zbyt duży prąd.
  • Prawo Ohma wiąże trzy wielkości: napięcie U, prąd I i opór R, czyli U = I · R.
  • Przy stałym napięciu większy opór oznacza mniejszy prąd.
  • Rezystor działa tylko wtedy, gdy leży na drodze prądu — równolegle do odbiornika prądu nie ogranicza.

Co się zmienia, gdy…

Zmiana w obwodzieCo dzieje się z prądemZapis
zwiększasz napięcie, opór bez zmianprąd rośnie proporcjonalnieI = U / R
zwiększasz opór, napięcie bez zmianprąd maleje proporcjonalnieI = U / R
znasz prąd i opór, szukasz napięcianapięcie jest iloczynem prądu i oporuU = I · R
znasz napięcie i prąd, szukasz oporuopór jest ilorazem napięcia i prąduR = U / I

Najczęstsze błędy

Rezystor wpięty obok, nie w szereg
Rezystor musi leżeć na drodze prądu. Wpięty równolegle nie ogranicza prądu odbiornika, tylko tworzy dodatkową gałąź.
Dioda LED bez rezystora
Dioda bez rezystora pobiera zbyt duży prąd i przepala się — dlatego włącza się ją szeregowo z opornikiem.
Mylenie oporu z napięciem
Opór to cecha elementu wyrażana w omach, a napięcie to różnica potencjałów między jego zaciskami.

Gdzie spotkasz to w praktyce

Dobór rezystora do diody LED to najczęstsze zastosowanie prawa Ohma w warsztacie: z napięcia zasilania, napięcia diody i jej prądu liczy się potrzebny opór.

Ta sama zależność tłumaczy, dlaczego taśma LED potrzebuje zasilacza o odpowiednim napięciu, a nie dowolnego źródła.

Powiązane pojęcia

rezystancja (R)
Cecha elementu wyrażana w omach: mówi, jak bardzo element ogranicza prąd.
napięcie (U)
Różnica potencjałów między dwoma punktami obwodu, wyrażana w woltach.
natężenie prądu (I)
Ilość ładunku przepływającego przez przekrój w jednostce czasu, wyrażana w amperach.
prawo Ohma
Zależność U = I · R wiążąca napięcie, prąd i opór w obwodzie.

Częste pytania o prawo Ohma

Jak obliczyć prąd, znając napięcie i opór?

Z prawa Ohma: I = U / R. Napięcie w woltach dzielisz przez opór w omach i otrzymujesz prąd w amperach.

Czy rezystor zawsze zmniejsza prąd?

Rezystor wpięty szeregowo ogranicza prąd całego obwodu. Wpięty równolegle tworzy dodatkową gałąź i prąd głównej gałęzi się nie zmienia.

Pokaż rozwiązanieSchemat układu
Schemat: Prawo Ohma: jak napięcie, prąd i opór zależą od siebie?
Zobacz wszystkie lekcje (18)
Zapal żarówkęZbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.Dodaj wyłącznikWłącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.Dioda LED: właściwy kierunekZbuduj obwód z baterią i diodą LED. Dioda przewodzi prąd tylko w jednym kierunku – połącz ją tak, aby zaświeciła.Zmierz napięcie bateriiZbuduj działający obwód z baterią, żarówką i wyłącznikiem, a potem włącz miernik i przyłóż sondy do zacisków baterii. Cel: miernik pokazuje napięcie źródła.Znajdź błądUkład wygląda na gotowy, ale żarówka nie świeci. Jeden przewód jest podłączony do złego zacisku. Napraw połączenie.Miernik: gdzie zniknęło napięcieŻarówka nie świeci, a przewody wyglądają dobrze. Najpierw znajdź przerwę miernikiem (bez tego poziomu nie zaliczysz): przykładaj sondy do kolejnych punktów obwodu i szukaj miejsca, w którym pojawia się pełne napięcie źródła. Dopiero potem wymień wadliwy przewód.Rezystor i prawo OhmaZbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a rezystor musi leżeć na jej drodze prądu.Dwie żarówkiJedna bateria, dwie żarówki. Połącz je tak, aby świeciły obie – spróbuj najpierw szeregowo, potem równolegle.Zwarcie: usuń usterkęUkład jest połączony, ale jeden przewód łączy bezpośrednio plus z minusem baterii. Prąd omija odbiornik, więc nic nie świeci. Usuń ten przewód.Wyłącznik schodowyZbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.Bezpiecznik na wspólnym torzeZbuduj obwód z dwiema żarówkami, w którym bezpiecznik chroni cały układ. Obie żarówki mają świecić, a bezpiecznik ma leżeć przed rozgałęzieniem.Zwarcie przez wyłącznikUkład jest połączony, ale po zamknięciu wyłącznika prąd idzie skrótem i żarówka nie świeci. Znajdź i usuń przewód, który to powoduje.Sterowanie z trzech miejscZbuduj układ, w którym lampę można zapalać i gasić z trzech miejsc: dwa przełączniki schodowe na końcach i przełącznik krzyżowy między nimi.Sterowanie z czterech miejscRozszerz układ wielopunktowy: dwa przełączniki schodowe i dwa krzyżowe tak, aby każde kliknięcie dowolnego z nich zmieniało stan lampy.Wymiana taśmyKtoś wpiął taśmę LED wprost w gniazdo 230 V — taśma się spaliła i instalacja stoi. Zdejmij spaloną taśmę, odłóż z listy nową i wepnij ją tam, gdzie ma być: na wyjście zasilacza 12 V.ZasilaczInstalacja jest już zbudowana: gniazdo 230 V, wyłącznik i zasilacz z 230 V na 12 V. Załącz zasilanie, wepnij wyjście zasilacza do taśmy LED, a potem miernikiem sprawdź obie strony – 230 V przed zasilaczem i 12 V za nim.Instalacja od zeraZbuduj całą instalację od początku: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V i taśma LED. Wyłącznik ma naprawdę sterować światłem — otwarty gasi taśmę, zamknięty zapala.Cała instalacjaZbuduj instalację z taśmą LED i kontrolką: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V, a za nim dwie gałęzie — taśma oraz rezystor z diodą LED. Wyłącznik ma gasić i zapalać oba światła.
Przewijanie do góry