Akademia Elektryczna GOLED
Jedna bateria, dwie żarówki. Połącz je tak, aby świeciły obie – spróbuj najpierw szeregowo, potem równolegle.
Szeregowo oznacza jedną wspólną drogę prądu: przez obie żarówki płynie ten sam prąd. Wady: świecą słabiej (napięcie dzieli się między odbiorniki) i awaria jednej gasi wszystkie.
Równolegle każdy odbiornik jest podłączony do tych samych zacisków źródła. Zalety: pełne napięcie na każdej żarówce i niezależne działanie – dlatego tak podłącza się oświetlenie w domu.
Napięcie baterii dzieli się między obie żarówki. Każda z nich otrzymuje tylko część napięcia, dlatego świeci słabiej.
W połączeniu równoległym każda lampa dostaje pełne napięcie i działa niezależnie – wyłączenie jednej nie gasi pozostałych.
Jedna bateria i dwie żarówki to najprostszy sposób, żeby zobaczyć różnicę między połączeniem szeregowym i równoległym: w obu świecą obie, ale droga prądu jest inna.
W tym ćwiczeniu budujesz oba warianty. Warto porównać nie tyle jasność (model jej nie różnicuje), ile to, co dzieje się z drugą żarówką, gdy jedna zniknie z obwodu.
| Sposób połączenia | Droga prądu | Gdy jedna żarówka padnie |
|---|---|---|
| szeregowo | jedna droga: przez pierwszą żarówkę, potem przez drugą | obie gasną, bo pętla jest przerwana |
| równolegle | dwie osobne drogi, po jednej na każdą żarówkę | świeci ta, której gałąź została domknięta |
| szeregowo z różnymi żarówkami | wspólny prąd obu żarówek | w praktyce słabiej świeci ta o większym oporze |
| równolegle z różnymi żarówkami | każda gałąź ma własny prąd | obie świecą niezależnie od siebie |
W mieszkaniu odbiorniki łączy się równolegle, żeby każde urządzenie dało się włączyć osobno — gdy jedna lampa się przepali, reszta działa dalej.
Szeregowo łączy się rzeczy, które mają działać razem, na przykład diody w prostym łańcuchu: przerwa w jednym miejscu wyłącza cały łańcuch.
Po tym, że każda żarówka ma własną parę przewodów do zacisków baterii: przed odbiornikami jest rozgałęzienie, a za nimi drugie, w którym drogi się łączą.
Płynie przez nie ten sam prąd — dla całego obwodu istnieje jedna droga, więc przerwanie jej w dowolnym miejscu wyłącza obie żarówki.
