DARMOWA DOSTAWA OD 100 PLN

Czego szukasz?

Wpisz przynajmniej 3 znaki.

Akademia Elektryczna GOLED

Akademia Elektryczna GOLED

Jak działa wyłącznik schodowy?

Zbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.

Jak to działa

Wyłącznik schodowy ma jeden zacisk wspólny i dwa wyjścia. W układzie schodowym dwa takie przełączniki łączy się parami wyjść (A–A i B–B), a obwód zamyka się przez jedno z dwóch połączeń.

Dzięki temu lampę na klatce schodowej można zapalać i gasić z dwóch miejsc – na dole i na górze. To najprostszy układ dwóch punktów sterowania jedną lampą.

Najczęstsze pytania

Czym różni się wyłącznik schodowy od zwykłego?

Zwykły ma dwa zaciski i tylko zamyka lub otwiera obwód. Schodowy ma zacisk wspólny i dwa wyjścia, więc przełącza prąd między dwie drogi.

Do czego stosuje się wyłączniki schodowe?

Do sterowania jedną lampą z dwóch miejsc: na klatce schodowej, w korytarzu czy w sypialni.

Więcej o tym układzie

Przełącznik schodowy nie rozłącza obwodu jak zwykły wyłącznik — przenosi prąd z jednego wyjścia na drugie, dlatego światłem da się sterować z dwóch miejsc.

W tym ćwiczeniu łączysz dwa takie przełączniki z żarówką tak, żeby zmiana dowolnego z nich odwracała stan światła, niezależnie od ustawienia drugiego.

Najważniejsze wnioski

  • Przełącznik schodowy ma zacisk wspólny i dwa wyjścia — przenosi prąd z jednego na drugie.
  • Dwa przełączniki schodowe i dwie żyły łączące pozwalają zapalać światło z dwóch miejsc.
  • Stan światła zmienia przełączenie dowolnego z nich, a nie tylko tego jednego, przy którym stoi gracz.
  • Światło świeci, gdy oba przełączniki wskazują to samo wyjście, i gaśnie, gdy wskazują różne.

Co zmienia przełączenie

Ustawienie przełącznikówDroga prąduŻarówka
oba na tym samym wyjściudroga domyka się przez jedną z żył łączącychświeci
każdy na innym wyjściudroga jest rozwarta, prąd nie ma powrotugaśnie
przełączenie jednego z nichstan obwodu odwraca sięgaśnie albo się zapala
przełączenie obu narazstan wraca do poprzedniegobez zmiany

Najczęstsze błędy

Przełącznik schodowy w przewodzie neutralnym
Światło da się przełączać, ale po zgaszeniu oprawa pozostaje pod napięciem. Schodowy wstawia się w przewód fazowy, tak jak zwykły wyłącznik.
Za mało żył między przełącznikami
Para schodowych potrzebuje dwóch żył łączących. Jedna żyła daje układ, w którym jeden z przełączników nic nie zmienia.
Schodowy zamiast krzyżowego przy trzech miejscach
Sterowanie z trzech i więcej punktów wymaga przełącznika krzyżowego wstawionego między schodowe; sam schodowy nie przeniesie stanu dalej.

Gdzie spotkasz to w praktyce

Połączenie schodowe to standard na korytarzach i klatkach schodowych: jedno miejsce zapala światło, drugie je gasi, a każde działa niezależnie od ustawienia drugiego.

Trzeci punkt sterowania dodaje się przełącznikiem krzyżowym między schodowymi — schemat się nie zmienia, rośnie tylko łańcuch żył łączących.

Powiązane pojęcia

przełącznik schodowy
Przełącznik z zaciskiem wspólnym i dwoma wyjściami, przenoszący prąd między dwiema żyłami.
zacisk wspólny
Zacisk, przez który prąd wchodzi do przełącznika i z którego wychodzi wybranym wyjściem.
żyła łącząca
Przewód biegnący między dwoma przełącznikami schodowymi; są potrzebne dwie takie żyły.
połączenie schodowe
Układ, w którym światłem sterują dwa przełączniki schodowe połączone dwiema żyłami.

Częste pytania o schodowy

Czym różni się przełącznik schodowy od zwykłego wyłącznika?

Zwykły wyłącznik rozłącza jedną żyłę. Schodowy przenosi prąd z zacisku wspólnego na jedno z dwóch wyjść, więc drugi przełącznik może odwrócić stan całego obwodu.

Ile żył biegnie między dwoma schodowymi?

Dwie. Każdy z przełączników ma jeszcze zacisk wspólny: jeden łączy się z fazą, drugi z przewodem do żarówki (albo odwrotnie, zależnie od strony).

Pokaż rozwiązanieSchemat układu
Schemat: Jak działa wyłącznik schodowy?
Zobacz wszystkie lekcje (18)
Zapal żarówkęZbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.Dodaj wyłącznikWłącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.Dioda LED: właściwy kierunekZbuduj obwód z baterią i diodą LED. Dioda przewodzi prąd tylko w jednym kierunku – połącz ją tak, aby zaświeciła.Zmierz napięcie bateriiZbuduj działający obwód z baterią, żarówką i wyłącznikiem, a potem włącz miernik i przyłóż sondy do zacisków baterii. Cel: miernik pokazuje napięcie źródła.Znajdź błądUkład wygląda na gotowy, ale żarówka nie świeci. Jeden przewód jest podłączony do złego zacisku. Napraw połączenie.Miernik: gdzie zniknęło napięcieŻarówka nie świeci, a przewody wyglądają dobrze. Najpierw znajdź przerwę miernikiem (bez tego poziomu nie zaliczysz): przykładaj sondy do kolejnych punktów obwodu i szukaj miejsca, w którym pojawia się pełne napięcie źródła. Dopiero potem wymień wadliwy przewód.Rezystor i prawo OhmaZbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a każda droga prądu przez nią musi przechodzić również przez rezystor.Dwie żarówkiJedna bateria, dwie żarówki. Zbuduj oba poprawne układy — szeregowy i równoległy, w dowolnej kolejności. Po pierwszym przebuduj tę samą planszę na drugi.Zwarcie: usuń usterkęUkład jest połączony, ale jeden przewód łączy bezpośrednio plus z minusem baterii. Prąd omija odbiornik, więc nic nie świeci. Usuń ten przewód.Wyłącznik schodowyZbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.Bezpiecznik na wspólnym torzeZbuduj obwód z dwiema żarówkami. Umieść bezpiecznik na wspólnym torze, aby jego wyjęcie przerwało zasilanie obu gałęzi. Model sprawdza położenie, nie prąd znamionowy.Zwarcie przez wyłącznikUkład jest połączony, ale po zamknięciu wyłącznika prąd idzie skrótem i żarówka nie świeci. Znajdź i usuń przewód, który to powoduje.Sterowanie z trzech miejscZbuduj układ, w którym lampę można zapalać i gasić z trzech miejsc: dwa przełączniki schodowe na końcach i przełącznik krzyżowy między nimi.Sterowanie z czterech miejscRozszerz układ wielopunktowy: dwa przełączniki schodowe i dwa krzyżowe tak, aby każde kliknięcie dowolnego z nich zmieniało stan lampy.Wymiana taśmyKtoś wpiął taśmę LED wprost w gniazdo 230 V — taśma się spaliła i instalacja stoi. Zdejmij spaloną taśmę, odłóż z listy nową i wepnij ją tam, gdzie ma być: na wyjście zasilacza 12 V.ZasilaczInstalacja jest już zbudowana: gniazdo 230 V, wyłącznik i zasilacz z 230 V na 12 V. Załącz zasilanie, wepnij wyjście zasilacza do taśmy LED, a potem miernikiem sprawdź obie strony – 230 V przed zasilaczem i 12 V za nim.Instalacja od zeraZbuduj całą instalację od początku: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V i taśma LED. Wyłącznik ma naprawdę sterować światłem — otwarty gasi taśmę, zamknięty zapala.Cała instalacjaZbuduj w symulatorze model z taśmą LED i kontrolką: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V, a za nim dwie gałęzie — taśma oraz rezystor z diodą LED. Wyłącznik ma gasić i zapalać oba światła.
Przewijanie do góry