DARMOWA DOSTAWA OD 100 PLN

Brak produktów w koszyku.

Akademia Elektryczna GOLED

Akademia Elektryczna GOLED

Jak działa wyłącznik schodowy?

Zbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.

Jak to działa

Wyłącznik schodowy ma jeden zacisk wspólny i dwa wyjścia. W układzie schodowym dwa takie przełączniki łączy się parami wyjść (A–A i B–B), a obwód zamyka się przez jedno z dwóch połączeń.

Dzięki temu lampę na klatce schodowej można zapalać i gasić z dwóch miejsc – na dole i na górze. To najprostszy układ dwóch punktów sterowania jedną lampą.

Najczęstsze pytania

Czym różni się wyłącznik schodowy od zwykłego?

Zwykły ma dwa zaciski i tylko zamyka lub otwiera obwód. Schodowy ma zacisk wspólny i dwa wyjścia, więc przełącza prąd między dwie drogi.

Do czego stosuje się wyłączniki schodowe?

Do sterowania jedną lampą z dwóch miejsc: na klatce schodowej, w korytarzu czy w sypialni.

Więcej o tym układzie

Przełącznik schodowy nie rozłącza obwodu jak zwykły wyłącznik — przenosi prąd z jednego wyjścia na drugie, dlatego światłem da się sterować z dwóch miejsc.

W tym ćwiczeniu łączysz dwa takie przełączniki z żarówką tak, żeby zmiana dowolnego z nich odwracała stan światła, niezależnie od ustawienia drugiego.

Najważniejsze wnioski

  • Przełącznik schodowy ma zacisk wspólny i dwa wyjścia — przenosi prąd z jednego na drugie.
  • Dwa przełączniki schodowe i dwie żyły łączące pozwalają zapalać światło z dwóch miejsc.
  • Stan światła zmienia przełączenie dowolnego z nich, a nie tylko tego jednego, przy którym stoi gracz.
  • Światło świeci, gdy oba przełączniki wskazują to samo wyjście, i gaśnie, gdy wskazują różne.

Co zmienia przełączenie

Ustawienie przełącznikówDroga prąduŻarówka
oba na tym samym wyjściudroga domyka się przez jedną z żył łączącychświeci
każdy na innym wyjściudroga jest rozwarta, prąd nie ma powrotugaśnie
przełączenie jednego z nichstan obwodu odwraca sięgaśnie albo się zapala
przełączenie obu narazstan wraca do poprzedniegobez zmiany

Najczęstsze błędy

Przełącznik schodowy w przewodzie neutralnym
Światło da się przełączać, ale po zgaszeniu oprawa pozostaje pod napięciem. Schodowy wstawia się w przewód fazowy, tak jak zwykły wyłącznik.
Za mało żył między przełącznikami
Para schodowych potrzebuje dwóch żył łączących. Jedna żyła daje układ, w którym jeden z przełączników nic nie zmienia.
Schodowy zamiast krzyżowego przy trzech miejscach
Sterowanie z trzech i więcej punktów wymaga przełącznika krzyżowego wstawionego między schodowe; sam schodowy nie przeniesie stanu dalej.

Gdzie spotkasz to w praktyce

Połączenie schodowe to standard na korytarzach i klatkach schodowych: jedno miejsce zapala światło, drugie je gasi, a każde działa niezależnie od ustawienia drugiego.

Trzeci punkt sterowania dodaje się przełącznikiem krzyżowym między schodowymi — schemat się nie zmienia, rośnie tylko łańcuch żył łączących.

Powiązane pojęcia

przełącznik schodowy
Przełącznik z zaciskiem wspólnym i dwoma wyjściami, przenoszący prąd między dwiema żyłami.
zacisk wspólny
Zacisk, przez który prąd wchodzi do przełącznika i z którego wychodzi wybranym wyjściem.
żyła łącząca
Przewód biegnący między dwoma przełącznikami schodowymi; są potrzebne dwie takie żyły.
połączenie schodowe
Układ, w którym światłem sterują dwa przełączniki schodowe połączone dwiema żyłami.

Częste pytania o schodowy

Czym różni się przełącznik schodowy od zwykłego wyłącznika?

Zwykły wyłącznik rozłącza jedną żyłę. Schodowy przenosi prąd z zacisku wspólnego na jedno z dwóch wyjść, więc drugi przełącznik może odwrócić stan całego obwodu.

Ile żył biegnie między dwoma schodowymi?

Dwie. Każdy z przełączników ma jeszcze zacisk wspólny: jeden łączy się z fazą, drugi z przewodem do żarówki (albo odwrotnie, zależnie od strony).

Pokaż rozwiązanieSchemat układu
Schemat: Jak działa wyłącznik schodowy?
Zobacz wszystkie lekcje (18)
Zapal żarówkęZbuduj obwód z baterii i żarówki: dodaj oba elementy na planszę, a potem połącz ich zaciski przewodami. Cel: żarówka świeci.Dodaj wyłącznikWłącz wyłącznik do obwodu tak, aby dało się nim sterować żarówką, i ustaw go w pozycji zamkniętej.Dioda LED: właściwy kierunekZbuduj obwód z baterią i diodą LED. Dioda przewodzi prąd tylko w jednym kierunku – połącz ją tak, aby zaświeciła.Zmierz napięcie bateriiZbuduj działający obwód z baterią, żarówką i wyłącznikiem, a potem włącz miernik i przyłóż sondy do zacisków baterii. Cel: miernik pokazuje napięcie źródła.Znajdź błądUkład wygląda na gotowy, ale żarówka nie świeci. Jeden przewód jest podłączony do złego zacisku. Napraw połączenie.Miernik: gdzie zniknęło napięcieŻarówka nie świeci, a przewody wyglądają dobrze. Najpierw znajdź przerwę miernikiem (bez tego poziomu nie zaliczysz): przykładaj sondy do kolejnych punktów obwodu i szukaj miejsca, w którym pojawia się pełne napięcie źródła. Dopiero potem wymień wadliwy przewód.Rezystor i prawo OhmaZbuduj obwód z baterią, żarówką i rezystorem. Żarówka ma świecić, a rezystor musi leżeć na jej drodze prądu.Dwie żarówkiJedna bateria, dwie żarówki. Połącz je tak, aby świeciły obie – spróbuj najpierw szeregowo, potem równolegle.Zwarcie: usuń usterkęUkład jest połączony, ale jeden przewód łączy bezpośrednio plus z minusem baterii. Prąd omija odbiornik, więc nic nie świeci. Usuń ten przewód.Wyłącznik schodowyZbuduj układ, w którym dwa przełączniki schodowe sterują jedną żarówką niezależnie od siebie – klasyczne połączenie ze schodów.Bezpiecznik na wspólnym torzeZbuduj obwód z dwiema żarówkami, w którym bezpiecznik chroni cały układ. Obie żarówki mają świecić, a bezpiecznik ma leżeć przed rozgałęzieniem.Zwarcie przez wyłącznikUkład jest połączony, ale po zamknięciu wyłącznika prąd idzie skrótem i żarówka nie świeci. Znajdź i usuń przewód, który to powoduje.Sterowanie z trzech miejscZbuduj układ, w którym lampę można zapalać i gasić z trzech miejsc: dwa przełączniki schodowe na końcach i przełącznik krzyżowy między nimi.Sterowanie z czterech miejscRozszerz układ wielopunktowy: dwa przełączniki schodowe i dwa krzyżowe tak, aby każde kliknięcie dowolnego z nich zmieniało stan lampy.Wymiana taśmyKtoś wpiął taśmę LED wprost w gniazdo 230 V — taśma się spaliła i instalacja stoi. Zdejmij spaloną taśmę, odłóż z listy nową i wepnij ją tam, gdzie ma być: na wyjście zasilacza 12 V.ZasilaczInstalacja jest już zbudowana: gniazdo 230 V, wyłącznik i zasilacz z 230 V na 12 V. Załącz zasilanie, wepnij wyjście zasilacza do taśmy LED, a potem miernikiem sprawdź obie strony – 230 V przed zasilaczem i 12 V za nim.Instalacja od zeraZbuduj całą instalację od początku: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V i taśma LED. Wyłącznik ma naprawdę sterować światłem — otwarty gasi taśmę, zamknięty zapala.Cała instalacjaZbuduj instalację z taśmą LED i kontrolką: gniazdo 230 V, wyłącznik, zasilacz 12 V, a za nim dwie gałęzie — taśma oraz rezystor z diodą LED. Wyłącznik ma gasić i zapalać oba światła.
Przewijanie do góry